{"id":11295,"date":"2026-04-27T06:01:33","date_gmt":"2026-04-27T03:01:33","guid":{"rendered":"https:\/\/kreablog.com\/tarihte-yapilan-ilk-bilgisayar-faresi\/"},"modified":"2026-04-27T06:01:33","modified_gmt":"2026-04-27T03:01:33","slug":"tarihte-yapilan-ilk-bilgisayar-faresi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/tarihte-yapilan-ilk-bilgisayar-faresi\/","title":{"rendered":"Tarihte Yap\u0131lan \u0130lk Bilgisayar Faresi"},"content":{"rendered":"

Bilgisayar faresi,<\/strong> \u015f\u0131k bir plastik nesne olarak ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. \u0130lk hali, iki metal tekerle\u011fi ve tek bir d\u00fc\u011fmesi olan kaba bir tahta kutuydu. \u00c7o\u011fu insan, onun b\u00fcy\u00fck bir teknoloji laboratuvar\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131r. Oysa \u00f6yle de\u011fildi. 1964 y\u0131l\u0131nda merakl\u0131 bir m\u00fchendisin zihninden do\u011fdu. Ve d\u00fcnya bunu neredeyse hi\u00e7 \u00f6\u011frenemedi. <\/p>\n

Bilgisayar Faresi Nas\u0131l Ortaya \u00c7\u0131kt\u0131?<\/h2>\n

Douglas Engelbart, ilk bilgisayar faresini Stanford Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc’nde geli\u015ftirdi. O, ger\u00e7ek bir sorunu \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. O d\u00f6nemde bilgisayarlar, her i\u015flem i\u00e7in klavyeyle yaz\u0131lan komutlara ihtiya\u00e7 duyuyordu. Bu durum yava\u015f, sinir bozucu ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131yd\u0131. Engelbart, insanlar\u0131n bir i\u015faretleme cihaz\u0131 kullanarak daha h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fine inan\u0131yordu. Bu y\u00fczden s\u0131f\u0131rdan bir tane geli\u015ftirdi. <\/p>\n

\u0130lk prototip hi\u00e7 de g\u00f6steri\u015fli de\u011fildi. K\u00fc\u00e7\u00fck, dikd\u00f6rtgen \u015feklinde ah\u015fap bir g\u00f6vdeydi. \u0130\u00e7inde birbirine dik iki metal tekerlek bulunuyordu. Cihaz\u0131 bir y\u00fczey \u00fczerinde hareket ettirdi\u011finizde, tekerlekler y\u00f6n\u00fc takip ediyordu. \u00dcst\u00fcnde tek bir d\u00fc\u011fme vard\u0131. Bir oyuncak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Ama \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. <\/p>\n

Neden Ona Fare Ad\u0131n\u0131 Verdiler?<\/h3>\n

Bu isim kablodan geliyordu. Cihaz\u0131n arkas\u0131ndan sarkan o ince kablo, t\u0131pk\u0131 bir farenin kuyru\u011funa benziyordu. Engelbart\u2019\u0131n ekibi, ona gayri resmi olarak \u201cfare\u201d demeye ba\u015flad\u0131. Bu isim yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Kimse bu ismi ticari marka olarak tescil ettirmedi ya da resmi hale getirmedi. Sadece herkesin kulland\u0131\u011f\u0131 bir kelime haline geldi. <\/p>\n

Kimsenin Kar Etmedi\u011fi Patent<\/h3>\n

Engelbart 1967’de bir patent ba\u015fvurusu yapt\u0131. Patent 1970’te onayland\u0131. \u0130\u015fte \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan k\u0131s\u0131m: O, bu patentten tek kuru\u015f bile kazanamad\u0131. Fare bir t\u00fcketici \u00fcr\u00fcn\u00fc haline geldi\u011finde, patentin s\u00fcresi dolmu\u015ftu. Ayr\u0131ca, patent haklar\u0131 Engelbart’a \u015fahsen de\u011fil, Stanford Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc’ne aitti. O, on bin dolarl\u0131k tek seferlik bir \u00f6deme ald\u0131. Hepsi bu kadar. Bilgisayar tarihinin en \u00f6nemli icatlar\u0131ndan biri, yarat\u0131c\u0131s\u0131na neredeyse hi\u00e7bir kazan\u00e7 sa\u011flamad\u0131. <\/p>\n

Her \u015eeyi De\u011fi\u015ftiren Demo<\/h2>\n

Bilgisayar faresi y\u0131llarca ara\u015ft\u0131rma laboratuvarlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde kald\u0131. Sonra 9 Aral\u0131k 1968 geldi. Engelbart, San Francisco\u2019da d\u00fczenlenen Sonbahar Ortak Bilgisayar Konferans\u0131\u2019nda sahneye \u00e7\u0131kt\u0131. Ard\u0131ndan ya\u015fananlar, bug\u00fcn \u201cT\u00fcm Demolar\u0131n Anas\u0131\u201d olarak an\u0131l\u0131yor. Olay sadece fareyle ilgili de\u011fildi. Ama fare, gecenin y\u0131ld\u0131z\u0131yd\u0131. <\/p>\n

Engelbart, canl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fme, ortak d\u00fczenleme ve hipermetin ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 sergiledi. Her \u015feyi tahta faresiyle kontrol ediyordu. Seyirciler hayretler i\u00e7inde sessizli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 a\u011flad\u0131. Baz\u0131lar\u0131 ise inanamay\u0131p g\u00fcld\u00fc. Kimse daha \u00f6nce bir bilgisayar\u0131n b\u00f6yle davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemi\u015fti. Sanki bilim kurgu ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak ya\u015fan\u0131yor gibiydi. <\/p>\n

Demo’yu Bu Kadar \u015eok Edici Yapan Nedir?<\/h3>\n

1968 y\u0131l\u0131nda bilgisayarlar\u0131n \u00e7o\u011fu b\u00fct\u00fcn bir oday\u0131 kapl\u0131yordu. Delikli kartlarla \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Kimse onlara do\u011frudan dokunmuyordu. Engelbart bir ekran\u0131n ba\u015f\u0131na oturdu, imleci hareket ettirdi ve \u00e7e\u015fitli \u00f6\u011felere t\u0131klad\u0131. Bu radikal bir \u015feydi. Bir \u015fekilde neredeyse yasad\u0131\u015f\u0131 gibi geliyordu. O anda var olanlarla onun g\u00f6sterdi\u011fi \u015fey aras\u0131ndaki u\u00e7urum muazzamd\u0131. Odadaki teknoloji uzmanlar\u0131 bile bunu kavramakta zorland\u0131. <\/p>\n

T\u00fcketicilere Ula\u015fmas\u0131 Neden Bu Kadar Uzun S\u00fcrd\u00fc?<\/h3>\n

Demo b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131. Ancak fare, evlere girmesi i\u00e7in on be\u015f y\u0131l daha beklemek zorunda kald\u0131. \u0130lk versiyonlar\u0131n \u00fcretim maliyeti y\u00fcksekti. Ayr\u0131ca, fareyi kullanabilecek uygun fiyatl\u0131 bir ki\u015fisel bilgisayar da hen\u00fcz yoktu. Teknolojinin bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmas\u0131 gerekiyordu. Bu arada Engelbart, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde takdir edilmeden geli\u015ftirdi\u011fini izlemek zorunda kald\u0131. Bu, katlan\u0131lmas\u0131 zor bir durumdu. <\/p>\n

1970’lerde fareyi nihayet m\u00fckemmelle\u015ftiren Xerox PARC oldu. Onlar\u0131n versiyonunda tekerlekler yerine yuvarlanan bir top kullan\u0131l\u0131yordu. Ard\u0131ndan Apple bu fikri benimsedi. 1984’te piyasaya s\u00fcrd\u00fckleri Macintosh, fareyi s\u0131radan t\u00fcketicilerin hayat\u0131na soktu. Birdenbire herkesin bir fareye ihtiyac\u0131 oldu. Ancak o zaman bile \u00e7o\u011fu insan, farenin nereden geldi\u011fi konusunda hi\u00e7bir fikre sahip de\u011fildi. <\/p>\n

Farenin Asl\u0131nda Neleri De\u011fi\u015ftirdi\u011fi<\/h2>\n

Fare ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce bilgisayarlar uzmanlar\u0131n i\u015fiydi. E\u011fitim almak gerekiyordu. Komutlar\u0131 ezberlemek gerekiyordu. Fare, bu alana giri\u015f \u015fartlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Art\u0131k herkes bir \u015feye i\u015faret edip t\u0131klayabiliyordu. Kula\u011fa basit geliyor. Ancak bu, asla komut yazmayacak milyarlarca insana bilgisayar kullan\u0131m\u0131n\u0131 tamamen a\u00e7t\u0131. <\/p>\n

Fare, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n tasar\u0131m \u015feklini de de\u011fi\u015ftirdi. Art\u0131k geli\u015ftiriciler g\u00f6rsel aray\u00fczler olu\u015fturabiliyorlard\u0131. Simgeler, metin komutlar\u0131n\u0131n yerini ald\u0131. Men\u00fcler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Pencereler a\u00e7\u0131l\u0131p kapanmaya ba\u015flad\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar, fareyi temel bir varsay\u0131m olarak kabul ediyor. Fare olmasayd\u0131, bildi\u011fimiz \u015fekliyle grafik aray\u00fcz de olmazd\u0131. Ve bu olmasayd\u0131, modern internet tamamen farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde olurdu. <\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn kablosuz fareleri, izleme panelleri ve dokunmatik ekranlar\u0131n\u0131n hepsi o tahta kutuya dayan\u0131yor. Hatta stylus kalemler ve izleme toplar\u0131 bile ayn\u0131 temel fikri payla\u015f\u0131yor. Fiziksel olarak bir \u015feyi hareket ettir. Dijital olarak bir \u015feyin ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011fla. Engelbart bunu, metal tekerlekler ve bir par\u00e7a tahtadan olu\u015fan m\u00fctevaz\u0131 bir laboratuvarda ke\u015ffetti. Bir Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc i\u00e7in fena de\u011fil. <\/p>\n

KREAblog <\/a>olarak, Engelbart’\u0131n tarihin ona verdi\u011fi de\u011ferden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 hak etti\u011fine inan\u0131yoruz. O sadece bir cihaz icat etmedi. \u0130nsanlar ve makineler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi icat etti. Bu ili\u015fki, bug\u00fcn milyarlarca insan\u0131n her g\u00fcn nas\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na y\u00f6n veriyor. <\/p>\n

Bir dahaki sefere imlecinizi ekran \u00fczerinde gezdirdi\u011finizde, o tahta kutuyu hat\u0131rlay\u0131n. Kuyruk gibi uzanan kabloyu hat\u0131rlay\u0131n. 1964 y\u0131l\u0131nda bilgisayarlar\u0131n daha insani olabilece\u011fine inanan bir adam\u0131 hat\u0131rlay\u0131n. O hakl\u0131yd\u0131. Ve bunun i\u00e7in ona neredeyse kimse para \u00f6demedi. <\/p>\n

Bu makale yaln\u0131zca bilgilendirme ama\u00e7l\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130lk bilgisayar faresi, iki tekerle\u011fi olan tahta bir kutuydu. Bilgisayarlar\u0131 kullanma \u015feklimizi de\u011fi\u015ftiren bu icad\u0131n ard\u0131ndaki ilgin\u00e7 ve dahice hikayeyi ke\u015ffedin. <\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11294,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_aioseo_title":"Tarihte Yap\u0131lan \u0130lk Bilgisayar Faresi","_aioseo_description":"\u0130lk bilgisayar faresi, iki tekerle\u011fi olan tahta bir kutuydu. Bilgisayarlar\u0131 kullanma \u015feklimizi de\u011fi\u015ftiren bu icad\u0131n ard\u0131ndaki ilgin\u00e7 ve dahice hikayeyi ke\u015ffedin. ","_aioseo_keyphrases":"","_video_image1":"","_video_image2":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[957],"tags":[],"class_list":["post-11295","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunyada-ilkler"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11295","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11295"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11295\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kreablog.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}